Oorlog en vrede - Leo Tolstoj

Een Russische klassieker uit 1869 die vooral bekend is omdat het enorm dik en onleesbaar zou zijn. Waarom zou je die gaan lezen?
Tja. De kracht van het internet zullen we maar denken. Op twitter zag ik voorbijkomen dat een paar boekbloggers dit boek wilden gaan lezen (#wijlezenoorlogenvrede). Eerst dacht ik: 'Zij liever dan ik', maar het wekte wel mijn nieuwsgierigheid. En omdat ik op dat moment al aan vijf feelgoodboeken was begonnen die me allemaal niet boeiden, besloot ik toch maar eens te kijken of Oorlog en Vrede via mijn Kobo Plus abonnement te lezen was. En jawel. Dat kon.
Ik hield nog even voor me dat ik het ook ging proberen, want dan ging ik tenminste niet af als ik er niet doorheen kwam. Pas na honderd bladzijden meldde ik dat ik ook meedeed.
En las vervolgens het boek achter elkaar uit. Wat eigenlijk niet de bedoeling was, want de anderen hadden een schema en bloggen er ook tegelijkertijd over. Maar ja, ik ben nu eenmaal altijd tegendraads.
Dat ik het achter elkaar uit las, was overigens niet omdat het zo vreselijk boeiend was. Er waren momenten dat ik mezelf vertelde dat ik eerst Oorlog en Vrede uit moest lezen, voor ik aan iets anders begon, omdat ik heel goed besefte dat ik waarschijnlijk nooit meer verder zou gaan als ik er eenmaal uit was.

Vertaling

Toch was het wel redelijk te doen. Ik las de vertaling van Peter Zeeman en Dieuwke Papma en daarin was het taalgebruik redelijk vlot en leesbaar. Wel met de enorm lange zinnen waar Tolstoj om bekend staat (de redacteur in mij wilde heel graag al die 'plakzinnen' corrigeren), maar in moderne, begrijpelijke woorden. Het enige wat ik niet snapte was het veelvuldig gebruik van '-ie' in plaats van 'hij', niet alleen in dialogen, maar ook daarbuiten. Misschien is het een vertaling van een Russische constructie die daardoor in stand werd gehouden, maar van mij had het niet gehoeven.

Voorbeeld: 'Wat was het dan wel waar-ie naar verlangde en naar op zoek was en wat-ie niet in onze vriendschap zou hebben aangetroffen?' (dit was overigens wel in een dialoog)

Verschillende versies

Tolstoj was de nachtmerrie van iedere uitgever en redacteur. Hij heeft dit boek namelijk verschillende malen herschreven. Zijn vrouw heeft het minstens zes keer opnieuw over moeten schrijven (met de hand!) en de drukker zal ook niet blij zijn geweest, want Tolstoj heeft ook in de drukproef nog hele hoofdstukken toegevoegd en veranderd (ik ben bang dat mijn vormgevers daar al niet in mee zouden gaan en dan te bedenken dat we het hier hebben over ouderwets drukwerk, met losse letters die stuk voor stuk verplaatst moesten worden).
Er zijn dan ook verschillende versies in omloop. De oerversie die ik las, schijnt met meer dan 1200 pagina's de dunste variant te zijn.

Het verhaal

Oorlog en Vrede speelt zich af tussen 1805 en 1814. In die tijd was Rusland in oorlog met Frankrijk, of eigenlijk met Napoleon, die na Frankrijk de rest van Europa ook wilde veroveren. De hoofdpersonen zijn leden van adelijke families uit Rusland, waarvan een paar leden ook daadwerkelijk meevechten. Ik vond de verhalen over de mensen zelf net boeiend genoeg om de ellenlange uitweidingen over de veldslagen door te ploeteren. De oerversie had een happy end. Wat wel fijn is, maar ik moet eerlijk zeggen dat ik het eind eigenlijk nogal afgeraffeld vond.

Aanrader?

Als ik dit boek zou beoordelen als een willekeurig modern boek, zou ik het eerlijk gezegd niet echt een enorme aanrader vinden. Mag ik dat zeggen over een klassiek 'meesterwerk'? Nou ja, het is gewoon zo. Wat mij vooral stoorde was dat Tolstoj niet alleen als 'alwetende verteller' schreef, maar ook als 'betwetende verteller'. Soms zat ik net lekker in het verhaal en dan moest ik ineens een lange filosofische uiteenzetting lezen over hoe het volgens hem allemaal in elkaar zat. En die was dan niet in het verhaal van een van de hoofdpersonen verwerkt, maar daar was Tolstoj zelf aan het woord. Ergens aan het eind beweert hij zelfs dat alle geschiedschrijvers het verkeerd zien, maar dat hij weet hoe het echt gebeurd is. Wat ik betwijfel, want hij schreef het boek 50 jaar later en was er dus niet zelf bij.
Ook zijn visie op het onderscheid tussen de aristocratie en het gewone volk (die hij in de inleiding van het boek al uitlegt) is duidelijk in het boek verwerkt. De adel beschouwde boeren en arbeiders als dieren, die alleen maar bezig waren met overleven, maar ook niet in staat waren tot meer. Je begrijpt ineens waarom een halve eeuw later in Rusland bijna de hele aristocratie uitgemoord werd ...
 
Toch was het een leuke ervaring om dit boek te lezen. Voor iemand die zo veel en zo graag leest, ben ik toch wel erg geneigd om alleen maar te kiezen voor het simpele werk. Geen schande, maar het was leuk om eens buiten mijn comfortzone te stappen. Ik heb nu vage plannen om volgend jaar meer van dit soort klassiekers te lezen.

De versie die ik las is o.a. verkrijgbaar bij bol.com
Op Wikipedia staat een uitgebreide uitleg over de achtergronden van Oorlog en vrede

De bloggers die mij inspireerden om dit boek te lezen:Alie Molenaar, Leesdame en Boekenz


 

(dit artikel bevat affiliatelinks - klik hier voor meer informatie daarover)

2 opmerkingen:

  1. Ha, je hebt gelijk. Soms gebruikt Tolsoj inderdaad een betwetende verteller. Dat zijn voor mij ook de lastigste stukken om te blijven volgen. Leuk dat je er ook over geblogd heb!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het gekke is dat ik (twee weken nadat ik het boek uit had) nog steeds juist over die stukken zit na te denken...

      Verwijderen